Μεταλλικό πατάρι και σκάλα: ύψος, φορτίο και διαστάσεις σκαλοπατιού
Το μεταλλικό πατάρι είναι ο ταχύτερος τρόπος να διπλασιάσετε την ωφέλιμη επιφάνεια ενός ψηλού χώρου. Αν όμως τρεις αριθμοί είναι λάθος, το αποτέλεσμα γίνεται άχρηστο: καθαρό ύψος, φέρουσα ικανότητα και διαστάσεις σκαλοπατιού. Η συζήτηση για αυτά από την αρχή κοστίζει λιγότερο από την αποξήλωση.
Δημοσίευση: · Ενημερώθηκε:
Ύψος: και τα δύο επίπεδα πρέπει να είναι χρησιμοποιήσιμα
Το συχνότερο λάθος είναι ένα πάνω επίπεδο όπου κανείς δεν στέκεται όρθιος. Η διαίρεση του συνολικού ύψους στα δύο δεν είναι ο σωστός υπολογισμός — ανάμεσα παρεμβάλλονται η μεταλλική κατασκευή και το δάπεδο.
Ο πρακτικός υπολογισμός: αφαιρέστε περίπου 30–40 εκ. από το σύνολο για την κατασκευή και το δάπεδο και μοιράστε το υπόλοιπο. Το κάτω επίπεδο θέλει περίπου 2,20 μ. για άνετη χρήση και το πάνω τουλάχιστον 1,90–2,00 μ. καθαρά.
| Συνολικό ύψος | Κρίση | Χρήση |
|---|---|---|
| Κάτω από 3,50 μ. | Ακατάλληλο | Μόνο αποθήκευση — δεν στέκεστε όρθιοι |
| 3,50–4,20 μ. | Οριακό | Το πάνω επίπεδο χρησιμοποιείται καθιστά: γραφείο, αποθήκη |
| 4,20–4,50 μ. | Κατάλληλο | Άνετο, όρθιο ύψος και στα δύο επίπεδα |
| Πάνω από 4,50 μ. | Ιδανικό | Ελεύθερος σχεδιασμός: υπνοδωμάτιο ή χώρος εργασίας |
Φέρουσα ικανότητα: υπολογίζεται με βάση τη χρήση
Το πατάρι διαστασιολογείται με βάση αυτό που θα μπει πάνω του. Δύο φαινομενικά ίδιες κατασκευές μπορεί να σηκώνουν 250 kg/τ.μ. και 500 kg/τ.μ. αντίστοιχα· η διαφορά βρίσκεται στις διατομές, στην απόσταση των δοκών και στη διάταξη των στηρίξεων.
Για οικιακή χρήση — υπνοδωμάτιο, γραφείο — επαρκούν 250–300 kg/τ.μ. Αν προβλέπεται αρχείο, αποθήκη ή ραφιέρες, η συζήτηση πάει στα 500 kg/τ.μ. και πάνω· μια γεμάτη ραφιέρα αρχείου ζυγίζει πολύ περισσότερο απ' όσο φαντάζεται κανείς.
Δεν είναι απόφαση που αναθεωρείται αργότερα. Η αύξηση της ικανότητας ενός κατασκευασμένου παταριού σημαίνει πρακτικά να ξαναγίνει — γι' αυτό η χρήση πρέπει να οριστικοποιείται στην αυτοψία.
Διαστάσεις σκαλοπατιού: ο κανόνας Blondel
Αυτό που κάνει μια σκάλα κουραστική ή άνετη δεν είναι η εμφάνιση αλλά η σχέση δύο αριθμών: το ύψος (ρίχτι) και το πάτημα.
Ο κανόνας Blondel εκφράζει αυτή τη σχέση: 2 × ρίχτι + πάτημα πρέπει να είναι μεταξύ 60 και 65 εκ. Για παράδειγμα ρίχτι 18 εκ. με πάτημα 28 εκ. δίνει 2×18 + 28 = 64 εκ. — εντός εύρους και άνετο.
Σε εσωτερικές σκάλες το ρίχτι είναι τυπικά 16–18 εκ. και το πάτημα 27–30 εκ. Πάνω από 20 εκ. ρίχτι η σκάλα δίνει αίσθηση αναρρίχησης· κάτω από 25 εκ. πάτημα το πόδι δεν πατά πλήρως και η κατάβαση γίνεται επισφαλής.
- Όλα τα ρίχτια πρέπει να είναι ίσα — ένα και μόνο διαφορετικό σκαλοπάτι προκαλεί πτώσεις.
- Στα στριφογυριστά σκαλοπάτια το πάτημα μετριέται 40 εκ. από την εσωτερική ακμή.
- Πάνω από τον κλάδο απαιτούνται τουλάχιστον 2,00 μ. ελεύθερο ύψος.
- Πλάτος: 80 εκ. αποδεκτό σε κατοικία, 90 εκ. άνετο.
Κιγκλίδωμα και ασφάλεια
Η ακμή του παταριού και η σκάλα είναι σημεία κινδύνου πτώσης· το κιγκλίδωμα δεν είναι προαιρετικό.
Το ύψος του κιγκλιδώματος μετριέται από το τελειωμένο δάπεδο, τουλάχιστον 90 εκ.· τα 110 εκ. προτιμώνται στην ακμή του παταριού και πάνω από μεγάλα κενά. Το διάκενο μεταξύ κατακόρυφων στοιχείων δεν πρέπει να ξεπερνά τα 12 εκ. — το μέτρο προκύπτει από το να μην περνά το κεφάλι μικρού παιδιού.
Κιγκλιδώματα με οριζόντια στοιχεία (αναρριχήσιμα σαν σκάλα) πρέπει να αποφεύγονται σε σπίτια με παιδιά. Τα γυάλινα κιγκλιδώματα χρησιμοποιούν τρίπλεξ (laminated) γυαλί· ένα μονό σεκιουρίτ αδειάζει εντελώς το άνοιγμα όταν σπάσει.
Άδειες και κανονισμοί
Στις περισσότερες περιπτώσεις το πατάρι είναι αφαιρούμενη εσωτερική κατασκευή που δεν επεμβαίνει στον φέροντα οργανισμό του κτιρίου· μεταφέρει το φορτίο του στο δάπεδο μέσω δικών του υποστυλωμάτων.
Αν όμως δημιουργεί μόνιμη αύξηση επιφάνειας μέσα στην ιδιοκτησία, η κατάσταση ως προς την οριζόντια ιδιοκτησία και την πολεοδομία μπορεί να αλλάξει. Συνιστούμε να συζητήσετε το θέμα των αδειών με τη διαχείριση πριν την έναρξη.
Σε επαγγελματική χρήση προστίθενται και οι υπολογισμοί διαφυγής και πληθυσμού· σε τέτοια έργα αξίζει η μελέτη να εξεταστεί μαζί με τον μελετητή.
Με λίγα λόγια
- Άνετο πατάρι απαιτεί τουλάχιστον 4,20 μ. συνολικό ύψος, ιδανικά 4,50 μ. και άνω.
- Αφαιρέστε 30–40 εκ. από το σύνολο για κατασκευή και δάπεδο.
- Η φέρουσα ικανότητα δεν αυξάνεται εκ των υστέρων· ορίστε τη χρήση στην αυτοψία.
- Blondel: 2 × ρίχτι + πάτημα = 60–65 εκ.· ρίχτι 16–18 εκ., πάτημα 27–30 εκ.
- Κιγκλίδωμα τουλάχιστον 90 εκ., διάκενα το πολύ 12 εκ.· τρίπλεξ γυαλί στα γυάλινα.
