Tüm rehberler

Çelik Asma Kat ve Merdiven: Yükseklik, Yük ve Basamak Ölçüsü

Çelik asma kat, yüksek tavanlı bir mekânda kullanılabilir alanı ikiye katlamanın en hızlı yoludur. Ama üç sayı doğru değilse sonuç kullanışsız olur: net yükseklik, taşıma kapasitesi ve basamak ölçüsü. Bu üçünü baştan konuşmak, sonradan sökmekten ucuzdur.

Yayın: · Güncellendi:

Yükseklik: iki kat da kullanılabilir olmalı

Asma katın en sık yapılan hatası, üst katın oturulamaz çıkmasıdır. Toplam yüksekliği ikiye bölmek yetmez; arada çelik konstrüksiyonun ve döşeme kaplamasının kalınlığı vardır.

Ön fikir için şöyle düşünülebilir: toplam yükseklikten konstrüksiyon ve döşeme payı düşülür, kalan yükseklik alt ve üst kat arasında paylaşılır. Bu payın ne kadar olacağı açıklığa, kullanım yüküne ve seçilen döşemeye göre statik hesapla netleşir; her iki katta gereken net yükseklik de kullanım amacına ve ilgili mevzuata göre değerlendirilir.

Toplam yükseklikİlk izlenimNot
3,50 m altıGenellikle kısıtlıÇoğunlukla depolama gibi sınırlı kullanımlar konuşulur
3,50–4,20 mProjeye bağlıÜst katın nasıl kullanılacağı detaylara göre netleşir
4,20–4,50 mSeçenekler artarİki katta kullanım seçenekleri genişler; uygunluk yine projeye göre belirlenir
4,50 m üzeriDaha esnek planlamaPlanlama esnekliği artar; uygunluk yine projeye göre belirlenir
Toplam yüksekliğe göre ilk izlenim (kesin değerlendirme keşif, statik hesap ve mevzuata göre yapılır)

Taşıma kapasitesi: kullanım amacına göre hesaplanır

Asma kat, üzerine ne konacağına göre boyutlandırılır. Aynı görünen iki konstrüksiyonun taşıma kapasitesi birbirinden çok farklı olabilir; fark profil kesitinde, kiriş aralığında ve mesnet düzenindedir.

Kapasiteyi, kullanım amacına göre statik hesabı yapan mühendis belirler ve projeye yazar. Konut kullanımı (yatak odası, çalışma alanı) ile arşiv, depo veya raf sistemi arasında ciddi fark vardır — dolu bir arşiv rafı beklenenden çok daha ağırdır, bu yüzden amaç baştan söylenmelidir.

Bu, sonradan artırılamayan bir karardır. Kurulmuş bir asma katın kapasitesini yükseltmek pratikte yeniden yapmak demektir; bu yüzden kullanım amacı keşif aşamasında netleşmelidir.

Basamak ölçüsü: Blondel kuralı

Merdivenin yorucu mu yoksa rahat mı olduğunu belirleyen şey estetik değil, iki sayının ilişkisidir: basamak yüksekliği (rıht) ve basamak derinliği (basış).

Blondel kuralı bu ilişkiyi verir; Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği de (Madde 31) aynı ilişkiyi 2a + b = 60–64 olarak yazar (a: rıht, b: basış). Örneğin 18 cm rıht ve 28 cm basış → 2×18 + 28 = 64 cm, aralıkta.

Aynı maddeye göre rıht asansörsüz binalarda 16 cm'yi, asansörlü binalarda 18 cm'yi geçemez; basış 27 cm'den az olamaz. Merdivenin hangi kurala tabi olduğu yapının ve merdivenin kullanımına göre projede netleşir. Rıht 20 cm'i aştığında merdiven tırmanma hissi vermeye başlar; basış 25 cm'in altına indiğinde ayak tam basmaz ve inerken güvensiz olur.

  • Tüm basamaklar eşit yükseklikte olmalı — tek bir farklı basamak düşme sebebidir.
  • Dönen (balanslı) basamaklarda iç kenardan 40 cm mesafede basış ölçülür.
  • Merdiven üstünde en az 2,00 m baş üstü boşluğu gerekir.
  • Genişlik: konutta 80 cm kabul edilebilir, 90 cm rahattır.

Korkuluk ve güvenlik

Asma kat kenarı ve merdiven, düşme riski taşıyan yerlerdir ve korkuluk isteğe bağlı değildir.

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'ne (Madde 38) göre galeri boşluklarında, sahanlıkların boş kenarlarında ve birden fazla basamağı olan açık merdivenlerde korkuluk, döşeme kotundan en az 1,10 m yüksekliğe kadar yapılır. Korkuluktaki boşluklardan, yük altındaki şekil değişimi dahil, en fazla 10 cm çapında geçişe izin verilir — bu sınır küçük çocuğun başının geçmemesi içindir. Asma kat kenarındaki korkuluğun kesin ölçüsü projede bu kurallara göre belirlenir.

Yatay elemanlı (merdiven basamağı gibi tırmanılabilen) korkuluklardan çocuklu evlerde kaçınılmalıdır. Cam korkulukta lamine (tripleks) emniyet camı kullanılır; temperli tek cam kırıldığında tamamen boşalır.

İzin ve mevzuat

Asma katın izin ve mevzuat açısından nasıl değerlendirileceği tek bir kurala bağlı değildir; yapının kullanım türü, mevcut taşıyıcı sistemle ilişkisi ve yerel imar mevzuatı belirleyicidir. Yükün nasıl aktarılacağı ve mevcut yapıyla bağlantı detayları statik hesapla belirlenir.

Özellikle bağımsız bölümde kalıcı bir alan artışı yaratıyorsa, kat mülkiyeti ve imar açısından durum değişebilir. Site veya apartman yönetimi ile ruhsat durumunu baştan konuşmanızı öneriyoruz.

İşyeri kullanımında yangın kaçış ve kullanım alanı hesapları da devreye girer; ticari projelerde bunu proje müellifi ile birlikte değerlendirmek gerekir.

Özetle

  • Asma katın uygunluğu tek bir yükseklik ölçüsüyle belirlenmez; mevcut yapı, kullanım amacı, statik hesap ve mevzuat birlikte değerlendirilir.
  • Konstrüksiyon ve döşemenin kaplayacağı yükseklik sisteme ve açıklığa göre değişir; statik hesapla netleşir.
  • Taşıma kapasitesi sonradan artırılamaz; kullanım amacı keşifte netleşmelidir.
  • Basamak: 2a + b = 60–64; rıht asansörsüz binada en fazla 16 cm, asansörlüde 18 cm; basış en az 27 cm (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, Madde 31).
  • Korkuluk en az 1,10 m, boşluk en fazla 10 cm (Madde 38); cam korkulukta lamine cam kullanılır.

Sahadan örnekler

Bu konuyla ilgili tamamladığımız işlerden fotoğraflı vakalar.

Projeniz için ne gerektiğini birlikte netleştirelim

İşinizi önce uzaktan değerlendiriyor, ön fiyat bilgisi veriyoruz; uygun görülen işlerde yerinde keşif ve yazılı teklif.

Ön değerlendirme iste

Bu işi kimin yaptığını görün

Hemen AraWhatsApp